Art. 180a kk – prowadzenie pojazdu po cofnięciu uprawnień

Art. 180a należy do części szczególnej kodeksu karnego i znajduje się w rozdziale XXI, który wymienia sankcje za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Rolą prewencyjną opisywanego artykułu 180a, jak i całego rozdziału kk jest zniechęcenie do popełnienia przestępstw drogowych, a w rezultacie zapewnienia bezpieczeństwa na drogach oraz ochronę innych uczestników ruchu drogowego.

Czego dotyczy art. 180a kodeksu karnego?

Artykuł 180a kodeksu karnego dotyczy osób, które dopuszczają się przestępstwa poprzez niezastosowanie się do decyzji odpowiedniego organu o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.

Popełnienie takiego czynu zabronionego może dokonać jedynie osoba, która wcześniej posiadała określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów, jednak w wyniku decyzji administracyjnej starosty lub urzędu miasta utraciła je.

Oznacza to, że przepis ten nie dotyczy osób, które wcześniej w ogóle nie posiadały uprawnień, a mimo to zdecydowały się prowadzić pojazd. Takie osoby będą podlegać w tym wypadku przepisom zawartym w kodeksie wykroczeń.

Art. 180a kodeksu karnego nie znajdzie również zastosowania w przypadku osoby która dopuściła się prowadzenia pojazdu pomimo cofnięcia uprawnień do jego kierowania, w momencie kiedy okres obowiązywania decyzji zakończył się.

W takiej sytuacji osoba popełnia wykroczenie na podstawie art 94 kodeksu wykroczeń ponieważ prowadzi pojazd nie jako osoba, której cofnięto uprawnienia, ale jako osoba, która tych uprawnień nie posiadała.

Zakaz prowadzenia pojazdów a art 180a kk

Kodeks Karny poprzez art. 42 zobowiązuje sąd do orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w kilku przypadkach. Do takich sytuacji należy m.in:

prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub narkotyków;
niewykonanie polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego;
złamanie art. 244 kk tj. niezastosowanie się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych;
złamanie przepisów zawartych w artykule 180a kk

Prowadzenie pojazdu, mimo cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, będzie zatem skutkować zakazem prowadzenia pojazdów. Mowa tu zarówno o sytuacji w której podstawą do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień było wcześniejsze orzeczenie sądu o zakazie prowadzenia pojazdów, ale także gdy podstawą wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień były np. przeciwwskazania zdrowotne lub psychologiczne do kierowania pojazdami stwierdzone orzeczeniem lekarskim lub przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów karnych za wykroczenia drogowe.

Zakaz prowadzenia pojazdów orzekany jest wymiarze od 1 roku do 15 lat. Złamanie zakazu prowadzenia pojazdów jest natomiast obwarowane karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Decyzje administracyjne w kontekście art. 180a kk

Decyzja administracyjna o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów może być konsekwencją orzeczenia sądu, który nałożył zakaz prowadzenia pojazdów na sprawcę przestępstwa np. prowadzenia samochodu pod wpływem alkoholu.

Warto zaznaczyć, że w tym wypadku samo orzeczenie przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów nie jest jednoznaczne z cofnięciem uprawnień do prowadzenia pojazdów. Wydany wyrok po uprawomocnieniu się zostaje przekazany do starostwa lub urzędu miasta (miasta na prawach powiatu) i na jego podstawie starosta (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu skazanemu uprawnień do prowadzenia pojazdów.

Osobie nie stosującej się do decyzji starosty grozi do dwóch lat pozbawienia wolności, niezależnie czy podstawą cofnięcia uprawnienia było orzeczenie sądu czy np. stało się to po ponownym przekroczeniu limitu punktów w okresie 5 lat od skierowania na kurs reedukacyjny.

Warto zwrócić uwagę, że decyzja starosty może być zaskarżona do sądu administracyjnego, jeśli sprawca uważa, że decyzja jest niezgodna z przepisami prawa lub narusza jego prawa.

W momencie ustania powodu wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień lub minięcia czasu obowiązywania decyzji, starosta przywraca uprawnienia. W niektórych przypadkach, organ administracyjny może wymagać od sprawcy odbycia dodatkowych szkoleń, egzaminów (gdy uprawnienia były cofnięte na dłużej niż rok), badań lub innych czynności, zanim uprawnienia do kierowania pojazdami zostaną mu przywrócone.

Właściwe organy mają obowiązek współpracować z organami ścigania oraz sądami w celu zapewnienia prawidłowego wykonywania orzeczeń sądowych.